Вежа на будынку КДБ Беларусі / culttourism
Вежа на галоўным Мінскім будынку КДБ нагадала французскаму навукоўцу брытанскі каралеўскі палац Уайтхол (мы таксама ў шоку, але праўда падобная!). Але адкуль наогул яна там узялася?
Будынак КДБ пачалі будаваць ледзь толькі скончылася вайна. Савецкія газеты тады на ўсю моц пісалі пра аднаўленне Мінска, пра вяртанне ў горад ліхтароў, святла і жыцця наогул.
У той час многія мінчане яшчэ жылі ў падвалах і паўпадвалах. А ўлады ўжо задумаліся, ці не пара ўзвесці на праспекце Незалежнасці пышны будынак, падобны на Рымскі храм. Для дзяржбяспекі, вядома.
Думаць пра гэта пачалі вясной 45-га, а ўжо зімой 1946-га пачаліся працы.
Аб паходжанні вежы ёсць шмат легенд, і большасць з іх зводзяцца да валюнтарызму міністра дзяржбяспекі Лаўрэнція Цанавы.
Хтосьці казаў, што Цанава вельмі любіў футбол і загадаў пабудаваць сабе ложу — маўляў, з вежы яму павінен быў адкрывацца від на стадыён "Дынама". Але ўсё гэта толькі чуткі. Пару гадоў таму генеральны дырэктар стадыёна Аляксандр Бут-Гусаім абвяргаў гэты міф: маўляў, нічога нельга было ўбачыць з гэтай вежы. Тэарэтычна кавалачак поля можна было разгледзець, але цэлы матч? Наўрад.
А яшчэ распавядаюць, што Цанава проста захацеў вежку. І калі начальнік упраўлення архітэктуры Мінска Уладзімір Кароль прыйшоў здаваць праект будынка, той загадаў дамаляваць вежу. Кароль сказаў, што будынак павінен падпарадкоўвацца законам сіметрыі, і калі справа ёсць вежа, то і злева яна павінна быць. А Цанава нібыта адказаў, што будынак будзе падпарадкоўвацца законам Цанавы.
Але пазней аказалася, што дыялог хоць і быў, але не там і не з той нагоды.
Чаму наогул аб паходжанні гэтай вежы столькі спрэчак? Васьмікутная вежка на будынку КДБ сапраўды выглядае "прылепленай" да праекту. Але насамрэч вежа тут была заўсёды. Не на гэтым будынку — але дакладна ў гэтым месцы.
Справа ў тым, што будынак КДБ узводзілі, выкарыстоўваючы захаваныя сцены першага мінскага ГУМа (а яшчэ раней ён быў польскім банкам). І вось той стары, дарэвалюцыйны будынак увенчваў шкляны купал-роўна ў тым месцы, дзе цяпер знаходзіцца вежа КДБ. Магчыма, Цанава проста вырашыў аднавіць "гістарычнае аблічча" гэтага месца?
Але гэта таксама толькі здагадкі.
Ёсць і яшчэ адна версія. Некаторыя краязнаўцы лічаць, што вежу пабудавалі не для прыгажосці. Такія павінны былі ўзводзіцца праз кожныя паўкіламетры. А ў іх — назіральныя пункты СПА. Гэта значыць, у кожнай вежцы павінна было сядзець па салдату з біноклем. Калі б салдат заўважыў самалёт, яму варта было б патэлефанаваць "куды трэба". І ў Мінску ёсць каля 50 розных такіх вёсак — у тым ліку, напрыклад, вежа дома "пад шпілем" на вуліцы Камуністычнай.
Праўда? Міф? Здаецца, гэтага не праверыць.
Французскі навуковец Фаб'ена Бэла заўважае, што гэтая васьмікутная вежка нагадвае яму вежу ў адным з праектаў брытанскага каралеўскага палаца Уайтхол. Ён згарэў, але некаторы час быў самым вялікім у Еўропе.
Прыгледзьцеся да гэтага малюнку Уйатхола. Вы хутка знойдзеце на ім вежу, якую шмат разоў бачылі, калі гулялі па праспекце Незалежнасці ў Мінску.
Але іншая заўвага француза ўразіць вас яшчэ мацней. Бэла ўбачыў дзіўнае падабенства цэнтральнай часткі Мінскага КДБ і порціка храма імператара Актавіяна Аўгуста ў Пуле. Рымскі імператар быццам бы пазбягаў абвясціць сябе ў адкрытую манархам, тым не менш прыбраў да рук столькі пасад, што фактычна кіраваў дзяржавай.
Ці не намёк гэта?
Дарэчы. А які музейны пакой вы б адкрылі ў гэтай вежцы?
Каб сачыць за галоўнымі навінамі, падпішыцеся на канал Еўрарадыё ў Telegram.
Мы штодня публікуем відэа пра жыццё ў Беларусі на Youtube-канале. Падпісацца можна тут