Прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў на выбарчым участку ў Астане / Настоящее время
У Казахстане праходзіць рэферэндум па новай Канстытуцыі — папраўкі закранаюць 77 артыкулаў. Калі яны будуць прынятыя, то ў краіне ўзмоцняцца прэзідэнцкія паўнамоцтвы, двухпалатны парламент стане аднапалатным, а паўнамоцтвы дэпутатаў скароцяцца, а яшчэ замацуецца канцэпцыя шлюбу як "саюза паміж мужчынам і жанчынай".
Згодна з афіцыйнымі звесткамі, 86,5% грамадзян падтрымліваюць маштабную рэформу. Гэтаму садзейнічала маштабная агітацыя, у якую былі ўключаны інфлюенсеры, спевакі, СМІ, чыноўнікі, дэпутаты, гонга, піша выданне Factcheck.kz.
Праект Канстытуцыі, якая прасоўваецца, выглядае сапраўды новай канцэпцыяй для Казахстана. Мяркуючы па ўсім, гэта не проста ўзмацненне ўладнай вертыкалі і поўная адмова ад палітычнай канкурэнцыі і дэмакратыі (гэтыя крокі былі і пры былой уладзе). Гэта таксама перазборка элітнага корпуса, прапанова групам уплыву набыць квіток у спецвагон, дзе кошт гэтага квітка — поўная лаяльнасць.
І вышэйшай узнагародай, за якую элітныя групы будуць канкураваць — пасада віцэ-прэзідэнта, нейкі “макгафін”, гаворачы мовай кіно, тытул гарантаванага пераемніка, агароджанага ад любых формаў плебісцыту, прынца, які атрымае ўладу наступным. Гэта можна назваць апошнім дэмантажом назарбаеўскай архітэктуры ўлады.
На гэтым фоне ў сацсетках складана не заўважыць незадаволенасць казахстанцаў прапанаванай рэформай, нягледзячы на тое, што ўлады актыўна спрабуюць яе спыняць. Правы і свабоды насельніцтва — гэта тая ахвяра, якую аўтары праекта прыносяць для ўзвядзення новай уладнай канструкцыі.
Сярод ключавых змен, якія выклікаюць найбольш пытанняў і абурэнняў сярод грамадзян і экспертаў, — артыкулы, якія абмяжоўваюць свабоду слова і мірных сходаў; выключэнне прыярытэту міжнародных дамоваў, падпісаных дзяржавай, над яе законамі; уключэнне "маральнасці грамадства" як арыентыра і падставы для абмежаванняў правоў,
— тлумачаць журналісты выдання.
Рэферэндум адбудзецца, калі ў галасаванні возьме ўдзел больш за палову грамадзян, якія маюць права голасу. На 1 студзеня 2026 года ў Казахстане зарэгістравана амаль 12,5 мільёнаў выбаршчыкаў. Гэта значыць, на ўчасткі павінны прыйсці мінімум 6 мільёнаў чалавек. Калі Канстытуцыя будзе прынята, яна набудзе моц з 1 ліпеня 2026 года. Дзеючы парламент будзе распушчаны.
Каб сачыць за галоўнымі навінамі, падпішыцеся на канал Еўрарадыё ў Telegram.
Мы штодня публікуем відэа пра жыццё ў Беларусі на Youtube-канале. Падпісацца можна тут