Моладзь падчас маршу чальцоў Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі (БРСМ) / LookByMedia
У новым даследаванні Цэнтра новых ідэй, праведзеным у снежні 2025 года сярод беларусаў ва ўзросце 18–30 гадоў, вымалёўваецца партрэт пакалення, якое навучылася адаптавацца да жыцця ў стане пастаяннай нявызначанасці.
Еўрарадыё распавядае пра асноўныя высновы дакумента.
Сённяшнія маладыя беларусы ў цэлым ацэньваюць сваё паўсядзённае жыццё як кіраванае. Яны здольныя справіцца з бытавымі задачамі, кантраляваць выдаткі і прыстасоўвацца да эканамічных умоў, якія яшчэ некалькі гадоў таму ўспрымаліся як крызісныя. Гэта сведчыць пра своеасаблівую нармалізацыю складанай рэальнасці.
Аднак за гэтым знешнім спакоем хаваецца іншая карціна. Эмацыйны стан застаецца найбольш уразлівай сферай. Значная частка моладзі прызнаецца ў стомленасці, адчуванні страты кантролю і пастаяннай напружанасці. Узнікае выразны разрыў паміж здольнасцю жыць “як трэба” і адчуваннем, што ўнутры ўсё далёка не стабільна.
Трывожнасць у жыцці маладых беларусаў мае не эпізадычны, а сістэмны характар. Яна не праяўляецца асобнымі праблемамі, а фарміруецца як фон агульнай нестабільнасці.
З аднаго боку, гэта эканамічныя выклікі: рост цэн, няпэўнасць даходаў, цяжкасці з набыццём жылля. З другога — глыбейшыя, экзістэнцыяльныя перажыванні. Многія адчуваюць, што жыццё нібыта затрымалася ў адной кропцы, а вера ў справядлівасць і прадказальнасць будучыні аслабла.
Да гэтага дадаецца і сацыяльна-палітычны фактар. Немагчымасць адкрыта выказваць меркаванне і страх за блізкіх узмацняюць агульнае напружанне, якое пераходзіць у стан паўсядзённасці.
У адказ на пастаянны стрэс моладзь выпрацавала ўласныя стратэгіі псіхалагічнай абароны. Адна з самых распаўсюджаных — сыход у асабістую прастору, дзе можна кантраляваць хаця б частку рэальнасці.
Для кагосьці гэта лічбавы свет — сацыяльныя сеткі, відэагульні, забаўляльны кантэнт. Іншыя свядома пазбягаюць небяспечных тэм, у тым ліку размоў пра палітыку, каб мінімізаваць рызыкі і ўнутранае напружанне. Частка маладых людзей паглыбляецца ў працу ці хобі, імкнучыся захаваць звыклы рытм жыцця без лішняй рэфлексіі.
Найбольш устойлівай апорай застаюцца блізкія адносіны. Сябры і сям’я становяцца ключавой крыніцай падтрымкі і адчування бяспекі ў свеце, які здаецца непрадказальным.
Даследаванне не фіксуе масавай панікі або імкнення неадкладна пакінуць краіну. Аднак ідэя эміграцыі трывала прысутнічае ў свядомасці моладзі як адзін з магчымых сцэнарыяў будучыні.
Амаль палова апытаных дапускае магчымасць ад’езду. Пры гэтым гаворка ідзе не толькі пра палітычныя прычыны і дакладныя напрамкі, сярод якіх фігуруюць Расія, Германія, Кітай, Польшча. Значную ролю адыгрываюць эканамічныя фактары — недахоп перспектыў, абмежаваныя магчымасці для прафесійнага росту і нізкія даходы.
Нягледзячы на гэта, існуюць і моцныя фактары, якія ўтрымліваюць моладзь у краіне. Найперш гэта сям’я, блізкія людзі і эмацыйная прывязнасць да дому.
Грамадская актыўнасць маладых беларусаў змяніла свой характар. Яна стала менш масавай і больш выбарачнай. Удзел у ініцыятывах адбываецца тады, калі ёсць выразнае разуменне выніку і мінімальныя рызыкі.
Моладзь гатова ўключацца ў лакальныя праекты, якія даюць канкрэтны і бачны эфект — напрыклад, валанцёрскія ініцыятывы або дапамога жывёлам. У той жа час узровень даверу да дзяржаўных інстытутаў і традыцыйных медыя застаецца нізкім.
Затое значна мацнейшым выглядае давер да непасрэднага асяроддзя: сяброў, калег, а таксама прафесійных супольнасцей, такіх як медыкі або выкладчыкі.
Сучасная беларуская моладзь не знаходзіцца ў стане поўнай апатыі. Хутчэй яна пераасэнсавала свае чаканні і стратэгіі. Вера ў глабальныя і хуткія змены змянілася на больш асцярожны і прагматычны падыход.
Гэта пакаленне разлічвае найперш на ўласныя намаганні, адначасова добра разумеючы межы сваіх магчымасцей. Яно выбірае стратэгію паступовых, невялікіх крокаў і захавання ўнутранай устойлівасці.
У чаканні больш спрыяльных умоў маладыя беларусы працягваюць жыць, працаваць і будаваць асабістыя планы, спадзяваючыся, што калі-небудзь гэтыя крокі складуцца ў рэальныя і адчувальныя змены.
Каб сачыць за галоўнымі навінамі, падпішыцеся на канал Еўрарадыё ў Telegram.
Мы штодня публікуем відэа пра жыццё ў Беларусі на Youtube-канале. Падпісацца можна тут